“สืบสาน อนุรักษ์ศิลป์ ผ้าถิ่นเมืองคนดี”

******************************************************

สืบสานอนุรักษ์ศิลป์ผ้าถิ่นไทย ดำเรงไว้ในแผ่นดิน ณ เมืองคนดี

ผ้าพุมเรียง ผ้าทอที่เป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดสุราษฎร์ธานี

เป็นผ้ายกที่มีลวดลายสวยงามและมีเอกลักษณ์ต่างไปจากผ้ายกของภาคอื่นๆ มีการทอยกดอกด้วยไหม หรือ ดิ้นเงิน ดิ้นทอง ในสมัยโบราณจะมีการใช้วัตถุดิบทั้งฝ้ายและไหม โดยแบ่งออกเป็นผ้าที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ทอโดยใช้ฝ้าย และผ้าที่ใช้ในงานหรือพิธีการต่างๆ เป็นศิลปหัตถกรรมพื้นบ้านภาคใต้ของตำบลพุมเรียง อำเภอไชยา จังหวัด สุราษฎร์ธานี โดยชาวไทยมุสลิม ที่มีความผูกพัน และสืบทอดมาจากบรรพบุรุษสู่รุ่นลูกหลาน ผสมผสานภูมิปัญญาท้องถิ่นเดิม กลายเป็นอารยะธรรมของชาวพุมเรียง ที่นี่ได้สร้างผ้าทอที่เป็นลายประจำจังหวัดสุราษฎร์ธานี นั่นก็คือ ลายราชวัตรโคม

กลุ่มสตรีทอผ้าท่ากระจาย ตำบลท่าชนะ อำเภอท่าชนะ จังหวัดสุราษฎ์ธานี อีกทั้งยังมีลายสำคัญต่างๆ อย่าง ดอกเครือวัลย์ ดอกพิกุลล้อม เป็นต้น กลุ่มสตรีทอผ้าท่ากระจายใช้การทอแบบกี่กระทบ ที่ต้องทออย่างประณีต บรรจงและไม่รีบร้อน กว่าจะได้แต่ละผืนนั้นต้องใช้ความยากลำบากและเวลาพอควร ซึ่งสมาชิกแต่ละคนจะทำเป็นอาชีพเสริมหลังว่างเว้นจาการทำประมงและสวนยางพารา

โครงการศูนย์ศิลปาชีพบ้านท่านหญิง ตำบลตะกุกเหนือ อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี

เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2537 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวงได้เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมราษฎร หมู่บ้านท่านหญิง หมู่ที่ 1 ตำบลตะกุกเหนือ ได้ทรงถามความสนใจของราษฎรผู้เข้าเฝ้าว่ามีความต้องการฝึกอาชีพอะไรบ้าง และได้รับคำตอบว่ามีความต้องการฝึกอาชีพ ทอผ้า พระองค์จึงมีพระราชเสาวนีย์เกี่ยวกับโครงการศิลปาชีพ ขึ้น เพื่อเป็นการส่งเสริมการฝึกอาชีพการทอผ้าให้กับราษฎรในพื้นที่ จากนั้นกองศิลปาชีพสวนจิตรดากรุงเทพฯ จัดส่งเส้นด้ายมาให้สมาชิกทอ สมาชิกทอแล้วส่งผ้าชิ้นไปยังกองศิลปาชีพ กองศิลปาชิพจะส่งเงินค้าทอผ้ามาให้ ตามจำนวนผ้าที่ทอได้ เพื่อให้ประชาชนได้ฝึกอาชีพทอผ้า ทำให้ประชาชนในพื้นที่มีรายได้เพิ่มขึ้น

ศูนย์ศิลปาชีพบ้านเชี่ยวหลาน ต.เขาพัง อ.บ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี

ครั้งปี 2542 สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จมาที่ศูนย์ศิลปาชีพ อำเภอวิภาวดี แกนนำ และตัวแทนชุมชนบ้านไกรสร ซึ่งเป็นชุมชนที่ได้รับผลการกระทบจากการสร้างเขื่อนรัชชประภา และได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานใหม่ที่บ้านเชี่ยวหลาน ได้มีโอกาสเข้าเฝ้า สมเด็จพระนางเจ้าฯ และทรงถามถึงปัญหาความต้องการ ความเป็นอยู่ของหมู่บ้านในอำเภอบ้านตาขุน ซึ่งผู้แทนชุมชนบ้านไกรสร ได้ทูลขออาชีพเสริมเพื่อเพิ่มรายได้ให้กับสมาชิกในชุมชนบ้านไกรสรและชุมชนใกล้เคียง สมเด็จพระนางเจ้าฯ จึงได้พระราชทานโครงการส่งเสริมอาชีพทอผ้า โดยเริ่มดำเนินการในปี 2543 จนถึงปัจจุบัน ศูนย์ศิลปาชีพบ้านเชี่ยวหลาน มีการทอผ้าอย่างต่อเนื่องและสร้างรายได้ให้แก่คนในชุมชน

“ทั้งหมดนี้ คือกลุ่มทอผ้ายุคแรก ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่ยังคง สืบสาน รักษา ต่อยอด เรื่อยมา เป็นเส้นทางและสายใยกลุ่มทอผ้าแห่งเมืองคนดี”

การสืบสานด้วยใจภักดี งานสตรีผ้าไทยวังใต้

ขับเคลื่อนผ้าไทยตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 9 มิถุนายน 2563 ส่งเสริมและสนับสนุนการใช้และสวมใส่ผ้าไทย โดยมีการกำหนดให้ข้าราชการและประชาชนแต่งกายด้วยผ้าไทยและผ้าพื้นเมือง โครงการ “สืบสาน อนุรักษ์ศิลป์ผ้าถิ่นไทย ดำรงไว้ในแผ่นดิน” เพื่อเป็นการส่งเสริมและเผยแพร่อัตลักษณ์ผ้าไทยให้ดำรงคงอยู่ และสนับสนุนการสร้างงาน สร้างรายได้ แก่พี่น้องประชาชนในท้องถิ่นชุมชน ซึ่งเป็นกลไกขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนให้มีความเข้มแข็ง

สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสุราษฎร์ธานี ได้ขานรับนโยบายการขับเคลื่อนผ้าไทย โดยมีกิจกรรมสำคัญ ดังนี้

1. จัดพิธีลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) จังหวัดสุราษฎร์ธานี ระหว่างผู้ว่าราชการจังหวัด กับหน่วยงานราชการ วิสาหกิจชุมชน เครือข่ายองค์กรประชาชนมีการแสดงแฟชั่นโชว์ สืบสาน อนุรักษ์ศิลป์ผ้าถิ่นไทย ดำรงไว้ในแผ่นดิน โดยความร่วมมือจากสถานบันอุดมศึกษา  ส่วนราชการ เครือข่ายองค์กรสตรีในจังหวัดสุราษฎร์ธานี เมื่อวันที่ 24  กุมภาพันธ์  2563
2. มอบป้ายประชาสัมพันธ์แก่หน่วยงานภาครัฐ ตามที่ลงนามบันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) กับหน่วยงานภาคีเครือข่าย 29 หน่วยงาน เพื่อรณรงค์สร้างแรงจูงใจในการสวมใส่ผ้าไทย เมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม 2563
3. เปิดโรงทอผ้านครบางจำ อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี ขยายผลจากศูนย์ศิลปาชีพบ้านท่านหญิง เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2563
4. สวมใส่ผ้าไทยในพิธีเปิดงาน OTOP ของดีเมืองสุราษฎร์และกาชาดจังหวัดสุราษฎร์ธานี เมื่อวันที่ 8 มีนาคม 2564
5. เดินแฟชั่นโชว์ผ้าไทย OTOP ขับเคลื่อนไทยไปด้วยกัน มหัศจรรย์ศรีวิชัย เมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2564
6. อบรมการทอผ้า กองทุนพัฒนาบทบาทสตรี ณ โรงทอผ้านครบางจำ และ ศูนย์ศิลปาชีพบ้านท่านหญิง
7. จัดกิจกรรมเดินแบบผ้าไทยที่ โรงทอผ้านครบางจำ
8. พัฒนาการจังหวัด ผู้อำนวยการกลุ่ม และเจ้าหน้าที่สำนักงานพัฒนาชุมชนจังหวัดสุราษฎร์ธานี ร่วมสวมใส่ผ้าไทยประชาสัมพันธ์สุดยิ่งใหญ่
9. พช.สุราษฎร์ฯ เดินหน้าจัดทำสื่อประชาสัมพันธ์ ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐ เอกชน และสถาบันการศึกษา

ผ้าไทย ใส่ให้สนุก ได้ดำเนินการขับเคลื่อนกิจกรรมสำคัญ ดังนี้

• กิจกรรมมอบลายผ้า “ผ้าลายขอเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ” ให้แก่กลุ่มทอผ้าในจังหวัดสุราษฎร์ธานี เมื่อวันที่ 8 มกราคม 2564
• จัดกิจกรรมประกวดผ้าลายพระราชทาน “ผ้าลายขอเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ” เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2564
• ฝึกอบรมโครงการส่งเสริมภูมิปัญญาและพัฒนาศักยภาพผ้าไทย อบรมเชิงปฏิบัติการพัฒนาศักยภาพผู้ประกอบการด้านผ้าไทยเรื่องการประกวดผ้าลายขอพระราชทานเจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ เมื่อวันที่ 25 เมษายน 2564
• ขยายผลจากโรงทอผ้านครบางจำ ได้เปิดโรงทอใหม่อีกหนึ่งแห่ง นั่นก็คือ โรงทอผ้าบ้านทับเที่ยง อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานี เมื่อวันที่ 12 สิงหาคม 2564
• กิจกรรมส่งเสริมและพัฒนาภาพลักษณ์ผ้าไทยสู่สากล เมื่อวันที่ 15 ตุลาคม 2564 ณ โรงแรมบรรจงบุรี

เพื่อเป็นการเผยแพร่และถ่ายทอดองค์ความรู้จากหนังสือแนวโน้มและทิศทางผ้าไทยและการออกแบบเครื่องแต่งกายด้วยผ้าไทย โดยวิทยากรที่มีความเชี่ยวชาญในด้านผ้าไทย การออกแบบแฟชั่น และการย้อมสีธรรมชาติในท้องถิ่น ให้แก่ กลุ่มผู้ผลิต ผู้ประกอบการ OTOP  กลุ่มที่ทอผ้า นิสิตนักศึกษา รวมไปถึงประชาชนทั่วไปที่สนใจในผ้าไทยให้สามารถนำความรู้ไปสู่การปฏิบัติจริง เพื่อใช้พัฒนางานอาชีพ สร้างรายได้ต่อไปในอนาคต

• จัดนิทรรศการ “ผ้าไทย” เนื่องในโอกาสวันคล้ายวันประสูติ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา เมื่อวันที่ 7 มกราคม 2565
• โครงการส่งเสริมการตลาดผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาผ้าทออัตลักษณ์ภาคใต้ ให้แก่กลุ่มทอผ้าในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ณ กลุ่มทอผ้าบ้านท่ากระจาย ตำบลท่าชนะ อำเภอท่าชนะ จังหวัดสุราษฎร์ธานี เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน 2564
• จัดพิธีมอบแบบผ้าบาติกลายพระราชทาน สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรีฯ จำนวน 3 ลาย ได้แก่ “ปาเต๊ะร่วมใจเทิดไทยเจ้าหญิง ท้องทะเลไทย และป่าแดนใต้” แก่ผู้ผลิตผู้ประกอบการ OTOP ประเภอผ้า เมื่อวันที่ 21 มกราคม 2565

และกิจกรรมล่าสุด นั่นก็คือ สุราษฎร์ธานี…เมืองคนดี รวมพลังใส่ผ้าไทยสุดยิ่งใหญ่ ประชาสัมพันธ์สู่สายตาคนทั้งโลก โดยมี ผู้ว่าราชการจังหวัดสุราษฎร์ธานี พร้อมด้วย รองผู้ว่าราชการจังหวัด และ หัวหน้าส่วนราชการทุกภาคส่วน ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ร่วมใจสวมใสผ้าไทยเพื่อถ่ายภาพทำสื่อประชาสัมพันธ์ ขับเคลื่อนโครงการ “ผ้าไทยใส่ให้สนุก” ร่วมกันถ่ายภาพทำสื่อประชาสัมพันธ์ เพื่อเป็นให้ที่ประจักษ์ออกสู่สายตาสาธารณชนกันอย่างพร้อมเพรียง ณ สวนสาธารณะเกาะลำพู